رضا اسماعیلی روز دوشنبه در گفت و گو تفصیلی و اختصاصی با خبرنگار ایرنا با بیان اینکه شاعران ما در زمینه دفاع مقدس آثار ارزنده و کم نظیری خلق کرده اند افزود : این حماسه در سرعت بخشیدن به جریان حماسه سرایی و آرمان گرایی در ادبیات کشور نقش عظیمی داشته که غیرقابل انکار است. 
وی اظهار داشت : آثاری که نویسندگان و شاعران در طول جنگ و پس از آن خلق کرده اند حجم کمی نیست اما اینکه تا چه اندازه توانسته در ابهام زدایی از این واقعه، رفع شبهات، روایت و ثبت حماسه ها ، به تصویر کشیدن و همچنین ماندگاری این حادثه تاریخی موفق باشد، جای بحث و بررسی بسیاری دارد. 
این شاعر حوزه دفاع مقدس تاکید کرد : تلاش جدی در پرداختن به شعر و ادبیات دفاع مقدس ، ارائه تعریف دقیق و قابل استناد، تبیین مولفه های آن ، کالبد شکافی و آسیب شناسی این گونه ادبی یکی از ضرورت هایی است که بی اعتنایی کردن به آن پیامدهای جبران ناپذیری برای نسل امروز وفردای انقلاب به همراه خواهد داشت . 
وی تصریح کرد که اگر امروز با بهره گیری از ابزار و زبان هنر به ویژه شعر و داستان حماسه های جنگ را ثبت و ضبط نکنیم بدون شک بخش زیادی از هویت ملی و تاریخی خود را به دست فراموشی سپرده ایم. 
خالق 'حنجره سرخ عشق 'گفت : اصحاب قلم باید با دغدغه بیشتری به این موضوع بپردازند تا حقانیت دفاع هشت ساله ملت ایران در ذهن نسل پرسشگر آینده مورد شک و تردید و شاید انکار قرار نگیرد . 

*شعر دفاع مقدس ، جلوه ای حماسی از هنر و ادبیات موعود است 
این پژوهشگر در حوزه شعر و ادبیات ، شعر دفاع مقدس را جلوه ای حماسی از هنر و ادبیات موعود دانست و گفت : فلسفه هشت سال دفاع مقدس ملت ایران چیزی جز زدن مهر تایید بر این ادعای روشن نبود که ما با پیروی از سرور شهیدان حضرت اباعبدالله الحسین(ع)، نه ظلم می کنیم و نه زیر بار ظلم می رویم، راز و رمز پایداری و استقامت 'عاشورا مردان' این مرز و بوم نیز در طول این هشت سال عشق، ایمان و اعتقاد راسخ به حقانیت این راه روشن بود ‏. 
به گفته اسماعیلی ، ما ایستادیم تا به ستمدیدگان جهان شهامت 'نه' گفتن به قدرت های استکباری را یاد بدهیم ، ما ایستادیم تا به انسان بیاموزیم که 'آزادی' گوهر نایابی است که تنها با گذشت از جان به دست می آید، ما ایستادیم و در جنگ آبدیده شده ایم تا فرزندان ما در فردای تاریخ آزاد و سربلند زندگی کنند و با شبچراغ ایمان، خیمه های کفر و ظلمت را در سراسر گیتی به آتش بکشند. 

*شعر دفاع مقدس ، ریشه در کربلا و عاشورا دارد / شاعر انقلاب رسالت مدار و آرمان گراست 
این شاعر معاصر به خبرنگار ایرنا گفت : شعر دفاع مقدس ، برآمده از جوهره و ذات فرهنگ شیعی است و امام حسین (ع) هم نماد مقاومت و پایداری در مقابل کفر و شرک است، بنابراین، ادبیات پایداری و شعر دفاع مقدس نیز، ریشه در کربلا و عاشورا دارد . 
وی اظهار داشت : معتقدم که اگر در تاریخ انقلاب اسلامی جنگی هم نداشتیم، باز هم شاعران این کشور با الهام گرفتن از حماسه کربلا و عاشورا، همین گونه شعر می سرودند که در طول دفاع مقدس و پس از آن سروده اند چرا که شاعر انقلاب، شاعری دردآگاه، رسالت مدار و آرمان گرا است. 
سراینده شعر ' این مریم همیشه ' در مورد ادبیات انقلاب و ریشه های آن نیز گفت : ادبیات انقلاب شجره طیبه ای است که ریشه در آسمان ها دارد و وحی گونه و الهامی است ، این نوع ادبیات حاصل سیر و سلوکی عارفانه و کشف و شهودی عاشقانه است. 
وی توضیح داد : ادبیات پایداری به عنوان شاخه ای از ادبیات انقلاب اسلامی، آیینه تجلی حقیقت و سرچشمه بصیرت است، شعر پایداری با دو بال 'عدالت و آزادی' حافظ کرامت ها و ارزش های انسانی و شعر مقاومت و پایداری هم محصول پیوند اندیشه و تفکر با تصویر و تخیل است ؛ این نوع شعر در بند تخیل نیست و زیباست اما زیبامدار نیست. 
این شاعر آیینی گفت : شاعران پایداری، زیبایی را در خدمت تعهد می خواهند به همین دلیل حماسه 'دفاع مقدس'، در سرعت بخشیدن به جریان حماسه سرایی و آرمان گرایی در ادبیات نقش عظیم و غیر قابل انکاری داشته است . 
وی یاد آور شد : البته عده ای 'شعارزدگی' ادبیات دفاع مقدس را بهانه ای برای خط بطلان کشیدن برروی همه این آثار ادبی قرار داده اند که شاید از غرض بدور نباشد چرا که شاعران کشور در حوزه ادبیات دفاع مقدس، آثار ارزنده ای خلق کرده اند که در طول تاریخ ادبی ما، کم نظیر و گاهی نادر است البته قضاوت در این مورد را باید به آیندگان سپرد . 

* تعریف جامع از شعر دفاع مقدس کار سختی است 
وی در مورد تعریف و مولفه های شعر دفاع مقدس به خبرنگار ایرنا گفت : ارائه تعریف مانع و جامع از شعر دفاع مقدس کار سختی است، اما دارای چندین مولفه مهم است . 
اسماعیلی اضافه کرد : برجسته کردن و تشخص بخشیدن به پیامهای انسانی از جمله آزادگی، ظلم ستیزی، ایثار و پایمردی ، داشتن نگاه جزیی نگری به پدیده ها، روزآمد کردن زبان ادبی با بهره گیری از ف‍رم و ساختاری متفاوت با گذشته و استفاده از قالب های نیمایی و سپید ، بهره گیری از نمادها و نشانه های ملی و دینی در زمینه اسطوره سازی ، نزدیکی با ساختارهای نمایشی و سینمایی ، استفاده از بیان روایی و داستان گونه ، نگاه حماسی و عرفانی به پدیده جنگ و پیامدهای آن و شخصیت بخشیدن به عنصر اندیشه از مهمترین مولفه های شعر دفاع مقدس است . 

‏ *نقد شعر دفاع مقدس ، ضرورتی انکار ناپذیر / آسیب شناسی شعر جنگ نیازمند فرصت وتامل است 
وی در مورد نقد شعر دفاع مقدس و ضرورت آن نیز به خبرنگار ایرنا گفت : هنرمندان و شاعران نباید همواره از موضع تایید با پدیده ای به نام ' جنگ ' برخورد کنند، گاه لازم است که این مقوله نقد شود و موضوعاتی که تا کنون مورد غفلت واقع شده است نیز مورد بررسی بیشتر و موشکافانه تری قرار گیرد . 
اسماعیلی تصریح کرد که آسیب شناسی شعر جنگ نیازمند فرصت و خود جای تامل دارد اما به نظر قبل از هرچیز باید به نقد جدی ، علمی، فنی و حرفه ای شعر و ادبیات پایداری پرداخت . 
خالق مجموعه شعر 'ملکوت کلمات ' تاکید کرد : علاوه بر آاین مساله برگزاری نشست های ماهانه شاعران و نویسندگان حوزه دفاع مقدس و ادبیات پایداری برای روزآمد کردن ان و انتقال تجربه ها به یکدیگر ضرورت دارد. 
این شاعر معاصر گفت : فراهم شدن زمینه لازم برای دیدار شاعران و نویسندگان ایران با شاعران و نویسندگان پایداری سایر کشورها ، ترجمه آثار برجسته ادبی در حوزه ادبیات پایداری به صورت متقابل و چاپ و انتشار نشریه های تخصصی و پژوهشی از ضرورت های انکار ناپذیر دراین حوزه است که نیاز به سرمایه گذاری جدی دارد . 
اسماعیلی ترجمه شعر شاعران پایداری کشور به دیگر زبان ها را بسیار مهم دانست و گفت : این کار زمینه نقد آثار را فراهم می کند و علاوه بر آن باعث ایجاد ارتباط سازنده ادبی بین ما و دیگران شاعر می شود. 
وی یکی دیگر از اقدامات مهم در این حوزه را توجه دادن دانشگاه ها به مقوله شعر و ادبیات انقلاب به طور عام و ادبیات دفاع مقدس به طور خاص ذکر کرد و گفت : این مساله باید مورد توجه سیاستگذاران و متولیان فرهنگی قرار بگیرد ، بی توجهی دانشگاه ها به مقوله شعر و ادبیات پایداری قابل قبول نیست باید این گونه ادبی در کتاب های درسی و دانشگاهی ما جایگاه شایسته ای داشته باشد.

‏* تا ظلم هست شعر دفاع مقدس وپایداری به حیات خود ادامه می دهد 
این شاعر معاصر در مورد آینده شعر دفاع مقدس و در پاسخ به این سوال که آیا با پایان یافتن جنگ دوره آن به پایان رسیده است ؟اظهار داشت : امام (ره) راحل در جایی فرمودند : ' تا ظلم هست، مقاومت و پایداری هم هست ' بنا براین تا زمانی که انسان برروی این کره خاکی زندگی می کند ، شعر پایداری هم به حیات خود ادامه می دهد و محدود کردن آن به یک دوره خاص، بی معناست، اینکه می گویند شعر دفاع مقدس با پایان یافتن این حماسه به پایان رسیده است، مغلطه ای بیش نیست، باید گفت که در واقع این شعر جنگ است که محدود به هشت سال دفاع مقدس می شود و امروز موضوعیت ندارد، اما شعر پایداری تا ظلم هست، به حیات خود ادامه خواهد داد.‏ 
وی گفت : شاید تا حدودی این گفته درست باشد که شاعران ما بعد از پذیرش قطعنامه 598 شورای امنی‍ّت از سوی ایران، دیگر شعری با موضوعیت 'جنگ ایران و عراق' سروده نمی شود و هیچ شاعری جنگ را محور شعر خود قرار نمی دهد چرا که اگر اینکار صورت گیرد دیگر نام اثر او را نمی توان شعر گذاشت بلکه اثر او چیزی شبیه تاریخ نگاری، روایت گری و گزارشگری و از کارکرد ادبی و هنری بی بهره است. 
استاد زبان و ادبیات فارسی اضافه کرد : اما اگرشاعری با الهام از حماسه آفرینی های رزمندگان اسلام سروده ای شبیه شاهنامه فردوسی ارائه دهد و منظومه ای حماسی خلق کند کار او در فهرست شاهکارهای ادبی قرار می گیرد ،اگر شاعران امروز با نگاهی معرفت شناسانه و با به کارگیری مولفه های زیباشناسانه ، روایت جنگ را به شاهکاری حماسی ـ ادبی ماندگار تبدیل کنند طبیعی است خلق چنین آثاری باعث هویت بخشی و حفظ غرور دینی و ملی ما خواهد بود.

گفت وگواز : مریم زباندان 

خبرگزاری ایرنا

http://www8.irna.ir/fa/News/81330888/