شعر فاطمی باید وحدتآفرین باشد
_______________________________________________________________________
بررسی وضعیت« شعر فاطمی» دهه اخیر در گفتگو با شاعران مطرح کشور؛
شعر فاطمی باید وحدتآفرین باشد
طیبه ثابت- باگذشت سهدهه از پیروزی انقلاب اسلامی، امروز شاهد رشد شعر آیینی و اهل بیت(ع) هستیم. در ایام شهادت حضرت فاطمه(س) برای بررسی شعر فاطمی بهسراغ چند شاعر و منتقد مطرح کشور رفتیم تا درباره وضعیت، جایگاه، تاثیرات و آسیبهایی که این شعر را تهدید میکند، گفتگو کنیم.
در شعر فاطمی هنوز انتظارمان برآورده نشده است
شاعر مطرح کشور درخصوص وضعیت شعر فاطمی و رشد آن در دهه اخیر گفت: شعر آیینی ما بعد از انقلاب یک تحول ارزشمند پیدا کرده است. مصطفی محدثیخراسانی افزود: به برکت افقی که انقلاب اسلامی و آموزههای انقلاب فراروی هنر ما بهخصوص شعر گشوده است، به بخشهایی از شعرآیینی توجه شده است که در گذشته مورد غفلت واقع شده و به آن پرداخته نشده بود. شاعرکتاب «سلوک باران» ضمن اشاره به اینکه تمرکز شعر انقلاب بهخصوص آیینی، متوجه شعر عاشورایی بوده است، تصریح کرد: اما در شعر فاطمی همان نگاه سنتی و گفتمان مداحان و مرثیهسرایان را پیرامون اهل بیت(ع) و از جمله حضرت فاطمه(س) داریم. به نظر من هنوز نتواسته حق مطلب را ادا کند و به آن ابعاد بلند شخصیت حضرت فاطمه(س) و نقشی که در تاریخ اسلام بهعنوان مادر امام حسین(ع)، دختر پیامبر(ص) و همسر حضرت علی(ع) بپردازد. محدثی ادامه داد: به نقشهای مهمی که حضرت فاطمه داشتهاند، کمتر توجه شده است و بیشتر حضرت فاطمه(س) را در شعر با همان مصیبتهای در و دیوار و میخ وپهلو میشناسیم.
گفتمان شعر فاطمی در مسیر تحول
شاعر و منتقد مطرح خراسانی درخصوص اینکه چطور شعر فاطمی میتواندبرای مخاطبان امروزی تاثیرگذار باشد، اظهار کرد: گفتمان شعر فاطمی به نظر من باید از این ادبیات مدح و مرثیه بسازد. وی ادامه داد: مدح و مرثیه حضرت فاطمه(س) در جای خودش ارزشمند است. ولی برای اینکه بتواند تحول در آن ایجاد شود، باید خودش را متحول بکند. هنوز شاعران ما برای سرودن شعر فاطمی نگاه می کنند به نیاز محافل مدح و مرثیه اهلبیت، یعنی هنوز گفتمان مدح ومرثیه بر شعر فاطمی ما غالب است. باید متولیان این کنگرهها و محافل شعری، فضای متفاوتی ایجاد کنند در فراخوانها و فضای جشنوارهها که به سمت فضیلتهای حضرت فاطمه و نقش تاریخی ایشان در شکلگیری اسلام بروند.
غفلتهای روا داشته شده در کنگرهها نسبت به اشعار فاطمی
رضا اسماعیلی، شاعر و منتقد مطرح کشور درخصوص برگزاری همایشها و کنگرههایی با موضوع حضرت فاطمه(س) و میزان تاثیرگذاری آن در رشد «شعر فاطمی» گفت: برگزاری جشنوارههای شعر آیینی - به خصوص در حوزه شعر فاطمی - فی نفسه ارزشمند است. به شرط این که ما برای برگزاری با کیفیت کنگره های شعر فاطمی تدابیر و تمهیدات لازم را اتخاذ کرده باشیم.
وی با اشاره به این مطلب که در کنگرههای بسیاری حضور داشته است که شاهد شعرخوانی با این موضوع بوده، ادامه داد: شاعران در این کنگرهها شعرهایشان را میخوانند و مورد تشویق قرار میگیرند، ولی گاهی ابیاتی قرائت میشود که این ابیات با آموزههای دینی در تقابل است یا مثلا مباحثی در شعرهایشان مطرح میشود که اساسا غیرمستند است.
اسماعیلی تصریح کرد: در چنین مواردی این انتظار وجود دارد که مخاطبان یا دبیر همایش نسبت به قرائت ابیات غیرمستند و اشتباه به شیوه مناسب عکس العمل نشان دهند تا شاعر به عیب شعر خود پی برده و در صدد اصلاح آن برآید. اما چون این اتفاق نمیافتد و مخاطبان و دبیر جشنواره حضور منفعلانهای دارند، این موارد مرتبا در جشنواره های شعر آیینی و اشعار فاطمی تکرار میشود. به خاطر این بی تفاوتی گاهی ما در همایش های ادبی شاهد قرائت اشعاری هستیم که علیرغم مضمون غیرمستند و وهن آمیز آن، صرفا به خاطر این که زیباست، مورد تشویق فراوان قرار میگیرد! این تشویق ها نه تنها شاعر را جسور و بی پروا می کند، بلکه باعث می شود که شاعر تلاشی برای اصلاح شعر خود به عمل نیاورد. حال آن که اگر حضور مخاطبان حضوری هوشمندانه باشد، و به قرائت چنین شعرهایی اعتراض کنند، شاعر شعرش را اصلاح می کند.
اسماعیلی ادامه داد: شعر آیینی فقط خیال پردازی و صنعتگری ادبی نیست، شعر آیینی باید از مضمون و محتوای ارجمند برخوردار باشد؛ محتوایی که با روح قرآنی و آموزههای دینی انطباق داشته باشد و باعث کمال انسان و ارتقای دانش و بینش دینی انسان شود.
آمیزهای از صورت و سیرت دین در شعرها
اسماعیلی در خصوص رویکرد شاعران بعد از انقلاب به شعر فاطمی گفت: خوشبختانه بعد از انقلاب شاهد رشد کمی و کیفی در شعر فاطمی بودیم وشاعران توانمندی در نسل جوان پرورش یافتند که علاوه بر صورت دین به سیرت دین در شعرشان توجه میکنند؛ یعنی درحالی که مدح ومنقبت میگویند، به معارف و سبک زندگی فاطمی هم توجه میکنند و این ارزشمند است. شاعران امروز به این توجه دارند که یک شعر فاطمی درست باید به قلههای معرفت و حکمت نزدیک شود.
وی اضافه کرد: شعر آیینی و فاطمی ما باید «وحدت آفرین» باشد. در شعر فاطمی نباید به عصبیتهای دینی دامن بزنیم، چون شعر آیینی و فاطمی تریبونی جهانی است، به همین خاطر از طرح مسائل و مباحث تفرقهانگیز باید پرهیز کنیم تا دشمنان اسلام و فرقه های منحرفی مثل طالبان و داعش و ... نتوانند با این شعرها چهره اسلام را مخدوش کنند.
رویکرد حماسی در شعر فاطمی
محمدعلی مجاهدی نیز در خصوص رویکرد شاعران به شعر فاطمی گفت: بعد از انقلاب به دلیل رویکردی که بر توجه به ابعاد ناگفته و ناشنیده فرهنگ فاطمی تأکید داشته است، بسیاری از شعرای متعهد ما سعی کردند، قرائت حماسی و ارزشی از فرهنگ فاطمی داشته باشند، در نتیجه آثاری در پیشنیه تاریخی شعر فاطمی آفریده شده است که اگر نگوییم بیسابقه است، کم سابقه است، البته از این طرف هم متأسفانه آثاری داریم که شعر فاطمی را با آسیب، تنش و افت مواجه کرده است. به گونهای که شاید شعر فاطمی پرآسیبترین نوع شعر ولایی در زبان فارسی باشد. وی ضمن اشاره به این مطلب که شعر فاطمی ما باید امروز پاسخگوی نیاز جوامعی باشد که تشنه حرکتهای خودجوش مردمی هستند، افزود: ما باید در این عرصه به آفرینش آثاری بپردازیم که به لحاظ محتوایی، جنبههای ارزشی، معارفی، اخلاقی و حماسی فرهنگ فاطمی، فرهنگ علوی، فرهنگ نبوی، فرهنگ عاشورایی و فرهنگ مهدوی را به تصویر بکشد.
روزنامه شهرآرا، یکشنبه 24 بهمن 95، شماره 2199، صفحه ادب و هنر(10)
http://www.shahrara.com/1395,11,24.html
نقل نوشته ها با ارجاع به نام وبلاگ و نویسنده آزاد است