و خدا « کلمه » را آفرید ...

در ستایش یک ژولیدگی فرحبخش

محمد حسین، 12ساله بود که شبی در خواب، شخصی او را به شعرگفتن تشویق کرد. فرحبخشیان دلیل علاقه به ائمه را حضورش در مراسم مذهبی در دوران کودکی می‌دانست. آقای محمدحسن فرحبخشیان در سال 42 حتی به زندان هم رفت؛ سه سال و هشت ماه. او در وقایع خرداد سال ۴۲ به سرودن شعرهای انقلابی روی‌آورد:

پیـام رهـبر ایران در این جهـــان این اسـت        سـکوت در برابر ظالم، خـلاف آییـــن است
چـو دید عکس خمینی، به خود بگفتا شاه:        کسی که کاخ مرا زیر و رو کند، این است!
ژولیده پس از آزادی از زندان، تا سال ۱۳۵۷، دو بار دیگر و در جمع، ۶ ماه دیگر زندان را تجربه کرد. درونمایه اغلب سروده‌های این شاعر آیینی و دغدغه‌مند، مذهب، مدح اهل بیت ؟ع؟، انقلاب و دفاع مقدس است. از این شاعر نازک‌اندیش و بدیهه‌سرای نیشابوری تا کنون بالغ بر ۳۰ اثر در قالب کتاب و جزوه مشتمل بر مجموعه آثاری از قبیل «گلبانگ عشق»، «ای قلب‌ها بسوزید»، «ای چشم‌ها بگریید»، «چه کنم، دلم می‌سوزد» و... به زیور طبع آراسته شده که برخی از این آثار بیش از ۱۵ بار تجدید چاپ شده است .ژولیده در سال 1320 به دنیا آمد و سال 1386 هم از دنیا رفت.

ژولیدگی از کجا آمد؟
طبق گفته خودش لقب «ژولیده شوریده خاکی» را آقای سید محمود طالقانی زمانی که برای اولین‌بار او را در زندان ملاقات کرده بود برای خطاب کردنش استفاده کرده بود و در دیدارهای بعدی، لقب «ژولیده» را برای او برگزیده بود. ژولیده در دوران جنگ تحمیلی در جبهه حضور داشت و برخی سروده‌های حماسی وی به آن دوران برمی‌گردد.
ژولیده، زیارت عاشورا را هم به زبان شعر درآورده است. وی در مصاحبه‌ای با روزنامه کیهان، انگیزه این کار را چنین ترسیم می‌کند: «در یک شب جمعه، بعد از خواندن زیارت عاشورا، به خانم فاطمه زهرا؟سها؟ متوسل شدم. بعد از گریه و زاری به خواب رفتم. ساعت ۲ بعد از نیمه شب بود که در خانه به صدا درآمد. وقتی رفتم دم در، یک آقای بزرگواری با شال سبز مرا به اسم صدا زد و گفت: «چرا زیارت جدم را به شعر نمی‌گویی» سپس از نظر رفت و من آن شب تا صبح تمام زیارت عاشورا را به شعر درآوردم.»

درباره ژولیده و شعرش
بیست و نهمین مراسم شب شاعر در پاسداشت مقام ادبی و هنری مرحوم ژولیده نیشابوری با حضور اهالی شعر و ادب و چهره‌های سرشناس فرهنگی ادبی کشور در نخلستان سازمان هنری رسانه‌ای اوج برگزار شد.
رضا اسماعیلی در بخش‌هایی از این مراسم در تمجید از شعر و شاعری ژولیده گفت: گاهی اوقات سواد دانشگاهی، حجاب می‌شود و انسان را دچار تکلف می‌کند. ممکن است این حجاب او را از مسیر حقیقت بندگی و راستی بازدارد. شاید بشود گفت انسان باید ظرف بزرگی داشته باشد تا بتواند از حکمت الهی بهره‌مند شود. مرحوم ژولیده نیشابوری این ظرفیت را داشت تا میزبان عنایت الهی شود و این آثار ماندگار و فاخر را از خود به جای بگذارد. چنان که می‌توانیم بگوییم آثار ایشان موجب افتخار ادبیات آیینی ماست.
این منتقد ادبی در ادامه گفت: اشعار مرحوم ژولیده از زبان سالم و ارزشمند و فاخری بهره می‌برد و با مضمون به دور از کژتابیِ آن می‌توان گفت مهر تأیید روح‌القدس بر پیشانی این اشعار خورده شده است. اسماعیلی تصریح کرد: متاسفانه گاهی اوقات شعرهایی را به‌نام شعر اهل بیت می‌شنویم که به هیچ‌وجه شایسته این نام و این فرهنگ نیستند ولی اشعار برخی از شعرای آیینی پویا و روشنگرند و به‌وضوح انسان را به قیام علیه ظلم و زشتی و پلشتی فرا می‌خوانند. افرادی نظیر استاد حبیب‌الله چایچیان و مرحوم ژولیده نیشابوری از این دست شعرای آیینی‌اند.
اسماعیلی در پایان گفت: ژولیده نیشابوری یکی از پرچمداران شعر هیئت به معنای درست کلمه بود، متأسفانه در سال های اخیر اشعاری در هیئت ها خوانده می‌شود که شعر هیئت نیست.

زبان سالم ژولیده
در ادامه این مراسم،  حسین اسرافیلی ضمن انتقاد به برخی اشعار سطحی و سخیفی که به‌نام شعر آیینی و اهل بیتی در حال حاضر خوانده می‌شود، گفت: متاسفانه برخی اشعار سبک و سخیف‌اند که نه فقط فاقد ارزش ادبی‌اند بلکه به لحاظ تاریخی نیز محل اشکال بوده و اشکالات عمده تاریخی دارند. ولی کسانی نظیر مرحوم ژولیده هم بوده‌اند که دارای زبان سالم بوده و فاخر و ارزشمند به‌حساب می‌آیند.
اسرافیلی ادامه داد: گاهی گفته می‌شود که زبان ساده در شعر باعث جذب مخاطب عام می‌شود ولی این افراد توجه ندارند که این کار موجب تنزل سلیقه مخاطب می‌شود و مخاطب نشان داده که نسبت به اشعار فاخر نیز اقبال زیادی دارد، همانگونه که بعد از قرن‌ها هنوز هم اشعار حافظ را می‌خوانند و از آن لذت می‌برند. این شاعر تصریح کرد: اشعار مرحوم ژولیده نیشابوری در حوزه نوحه‌ها و اشعار متناسب با مجالس اهل بیت دارای جایگاه ویژه است و این به‌دلیل زبان سالم و فاخر و استنادات تاریخی دقیق آن است.
 مهدی مظاهری، شاعر، درباره مقام ادبی مرحوم ژولیده گفت: کاش می‌شد فضایی را برای پژوهش درباره رمز و راز موجود در شعر شاعرانی که در فضای شهودی شعر می‌گفتند فراهم آورد. چرا که بسیاری از این شعرها را باید واکاوی کرد و این اتفاق مغفول مانده است. در واقع شاعر آیینی به مثابه سالکی است که سلوک او در مواجهه با علی؟ع؟ و اولادش؟عهم؟است.
مظاهری افزود: در اشعار مرحوم ژولیده صداقت موج می‌زد و می‌توان صدق او را وجه تمایز اشعارش دانست. به این معنا که تجربه شخصی او همانی است که در اشعارش متجلی شده. ژولیده تجربیات دیگران را به زبان شعر در نمی‌آورد و هرچه می‌سرود تجربیات خودش بود و این راه سلوک سالکان حقیقت است.

تمجید رییس کمیسیون فرهنگی
حجت‌الاسلام و المسلمین پژمانفر، رییس کمیسیون فرهنگی مجلس شورای اسلامی از دیگر حاضران این مراسم بود. وی گفت: مرحوم ژولیده را هرچند بسیاری به ارادت او به سیدالشهدا؟ع؟می‌شناسند، ولی من می‌خواهم از ارادت خاص آن مرحوم به امام رضا؟ع؟ سخن بگویم. از آن مرحوم به‌یاد دارم که شعر گفتن خود را مدیون عنایت امام رضا؟ع؟ می‌دانست و می‌گفت برای شاعر شدن به این امام بزرگوار توسل کردم و از آنجا بود که توانستم یک مصراع بگویم. بعد از چند روز مصرع دیگری سرودم و کم‌کم ترنم ادبی من جوشش کرد. رییس کمیسیون فرهنگی مجلس شورای اسلامی در ادامه با اشاره به قریحه شعری مرحوم ژولیده خاطر نشان کرد: در اثبات قریحه شگفت‌انگیز مرحوم ژولیده همین بس که یک‌بار به ایشان گفته شد: می‌توانی دو بیت بگویی که در آن 10 بار واژه «دل» استفاده شده باشد؟ مرحوم ژولیده هم بعد از تأمل کوتاهی این دو بیت را سرود:
دلبری با دلبری دل از کفم ببرید و رفت
هرچه کردم ناله از دل، سنگدل نشنید و رفت
گفتمش ای دلربا دل را ز دل بردن چه سود؟
از ته دل بر منِ دیوانه‌دل خندید و رفت

http://sobhe-no.ir/newspaper/106/13