نشست خبری پانزدهمین دوره جایزه قلم زرین
______________________________________________________________________________
در نشست خبری پانزدهمین جایزه ادبی قلم زرین مطرح شد؛
داوری جشنواره قلم زرین ملاکهای خودش را دارد
ایلنا: نشست خبری جایزه ادبی قلم زرین همزمان با روز شعر و ادب فارسی صبح امروز با حضور محسن پرویز، رضا اسماعیلی، کامران پارسینژاد، محمدرضا اصلانی و عباسعلی براتیپور در محل انجمن قلم ایران برگزار شد.
به گزارش خبرنگار ایلنا، محسن پرویز در ابتدای این نشست با اشاره به رشد خوب ادبیات کودک و نوجوان پس ازانقلاب اسلامی گفت: در سالهای بعد از انقلاباسلامی حوزه ادبیات کودک و نوجوان با رشد قابل تاملی همراه بودهاست. اگر نویسندگان کودک قبل از انقلاب نهایتا به 20 نفر میرسیدند بدون اغراق در حال حاضر تعداد آنها از 200 نفر نیز بیشتر شدهاست. طبیعتا این مساله در بررسی و برآورد آثار جشنوارههای ادبی مثل جشنواره قلم زرین تاثیر مثبتی دارد و دست داوران را در انتخابها باز میکنند. با این وجود همچون سالهای گذشته افت کیفیت محتوا و مضامین را در کتابهای کودک و نوجوان شاهد هستیم.
پرویز همچنین در توضیح روند امتیازدهی به آثار منتخب بیان کرد: داوری در جشنواره قلم زرین براساس ملاکها و معیارهای خاصی صورت میگیرد به این صورت که چنانچه کتابهایی نمراتی بین 90 تا 100 کسب کند میتواند به عنوان اثر برگزیده معرفی شود و نمرههای پایینتر نهایتا به عنوان اثر تقدیری شناخته خواهند شد. این مباحث باعث میشود در شیوه اساسنامه سختگیری بیشتری داشته باشیم و حق هیچ نویسندهای تضییع نشود. به همین دلیل بعد از 14 سال میخواهیم در کنار اثر برگزیده و اثر تقدیری یک اثر نیز به عنوان کتاب شایسته سال معرفی کنیم که به نظر میرسد نسبت به واژه تقدیری عنوان شایستهتری باشد.
رئیس انجمن قلم ایران ادامه داد: در سالهای اخیر ادبیات کودک و نوجوان ما از نظر ملاکهای فنی و تکنیکی رشد قابل توجهی داشته اما از نظر مضامین و محتوا ضعف سالهای گذشته همچنان دیده میشود و باید هر چه سریعتر فکری به حال آن کنیم. به عبارتی دیگر در میان داستانهای ارسالی تعداد داستانهایی که مضامین قابل دفاع و همسو با ارزشها و آرمانها داشته باشند زیاد نبود. در حالی که در کنار تکنیک و شگردهای نویسندگی مضمون و محتوا نیز بسیار مهم است.
او درباره روند جمعآوری کتابهای مورد داوری نیز گفت: یک مشکل عمومی جشنوارهها عدم دسترسی به تمامی کتابهاست البته با انتشار فراخوان معمولا بعد قانونی و حقوقی این ماجرا حل میشود و نویسندگانی که تالیفات خود را نفرستادهاند نمیتوانند اعتراضی داشته باشند. اما ما سعی کردیم با استفاده از بانک اطلاعاتی خانه کتاب دادههای کاملی از کتابهای منتشر شده در سال 94 داشته باشیم تا هیچ اثری از قلم نیفتد با توجه به محدودیت مالی انجمن وجود چنین بانک اطلاعاتی واقعا لازم است و بانک اطلاعاتی خانه کتاب در موارد زیادی نقص دارد به عنوان مثال کتابی که به عنوان کتاب سال 94 ثبت شده بود در شناسنامه سال 95 خورده بود و اینها روند داوری را دچار چالش میکنند یا مثلا گاهی اثری چاپ اول یک ناشر است در حالی که قبلا توسط ناشر دیگری منتشر شده است. تفکیک کردن این موارد بسیار سخت است و شاید برای خود خانه کتاب نیز ساده نباشد اما در هر صورت کشور به یک بانک اطلاعاتی جامعی نیاز دارد.
پرویز افزود: جایزه قلم زرین مقید است در روز ملی قلم و 14 تیرماه به برگزیدگان اهدا شود و به همین دلیل شاید نسبت به دیگر جوایزی که در نیمه دوم سال برگزار میشوند فرصت کمتری برای بررسی کتابها داشته باشیم مخصوصا اینکه تعدادی از کتابها با اینکه شناسنامه سال 94 دارند اما عملا در سال 95 وارد بازار کتاب شدهاند و این زمان بررسی کامل و دقیق را از ما میگیرد هر چند ما سعی داریم تا حقی از هیچ نویسندهای تضییع نشود.
عضو هیئت مدیره انجمن قلم ایران سپس به لزوم توجه به ناشران و تولیدکنندگان آثار ادبی در جوایز ادبی اشاره کرد و گفت: معمولا در جشنوارههای ادبی مشخصا مولفین تصویرگران و مترجمان مورد ارزیابی و تشویق قرار میگیرند شاید لازم باشد در یک برنامهریزی جدید حوزه نشر و ناشران نیز به این جوایز وارد شده و کارشان مورد داوری قرار بگیرد. در مورد اهدای جایزه به ناشر برگزیده سال که توسط ارشاد برگزار میشود عوامل متعددی لحاظ میشود که ممکن است باعث شود برخی ناشران خاص دولتی و خصوصی شانس بیشتری به عنوان معرفی داشته باشند و ناشران نوپایی که با قدرت و جدیت وارد کار شدهاند به قدر کفایت دیده نشوند. میتوانیم در بخش جنبی جشنوارهها ناشران را هم نیز دخیل کنیم کاری که جشنواره قلم زرین در پی تحقق آن است.
او تاکید کرد: جشنواره قلم زرین و انجمن قلم از همان ابتدای شکلگیری و در دوره آقای مسجدجامعی مورد حمایت وزارت ارشاد قرار داشت و در تمامی این 14 دوره تقریبا حمایت خوبی از ما شد ولی در دوره آخر هنوز حمایت جدی ندیدهایم در صورتی که توجه تخصصی به کارها و مثلا جدا کردن ادبیات کودک از نوجوان و ... نیازمند حمایت و صرف هزینه و بودجه است.
پرویز درباره برخی شبهاتی که صرفهجویی مالی را دلیلی بر عدم اعلام برگزیده در برخی جوایز ادبی میدانند نیز اظهار داشت: ما در جشنواره قلم زرین اصلا نگاه به صرفهجویی در اهدای جوایز و اعلام نفرات برگزیده و تقدیری نداریم. همین امسال در حوزه کودک سه تقدیری داشتیم که به هر کدام دو سکه اهدا شد یعنی جمعا 6 سکه در حالی که اثر برگزیده نهایتا 4 سکه برای ما هزینه در برداشت. اصولا تلاش ما در این است که تقدیر و تشکر از وجهه معنوی به صورت دقیق اتفاق بیفتد تا حقوق نویسندگان و مولفان در دورههای مختلف تضییع نشود.
عضو هیئت مدیره انجمن قلم ایران درباره نوع نگاه جایزه قلم زرین به ادبیات و تاکید آنها بر انتخاب آثار با محتوا و مضامین با ملاکهای مشخص گفت: انجمن قلم و جایزه قلم زرین هیچ گاه مدعی بیهدفی نبوده و نیست در خود اساسنامه نیز آمده است جایزه قلم راهاندازی شده تا به بخشی از مکتوبات براساس اهداف عالیه انسانی اسلامی توجه کنند. ما اعتقادی به اینکه بخواهیم جایزه قلم زرین را بدون چنین ملاکهایی اهدا کنیم نداریم ملاکهای این جایزه در بسیاری از موارد در این سالها مغفول مانده است و اساسا شکلگیری این جایزه برای پر کردن همین خلأ بود. حالا اینکه کسان دیگری در جوایز دیگری با رویکردهای متفاوت آثاری را معرفی میکنند هیچ مشکلی ایجاد نمیکند قرار هم نیست همه جوایز یک هدف و یک رویکرد داشته باشد.
پرویز در پایان تاکید کرد: امروز روز شعر و ادب فارسی است و متاسفانه در سالی که گذشت استاد حمید سبزواری از موسسان انجمن قلم که از متعهدان شعر انقلاب درگذشت آقای سبزواری از همان سال 77 و با شکلگیری انجمن همراه ما بود و حتی در این سالهای آخر با وجود بیماری در جلسات شرکت میکرد انجمن به نظر ما باید بیشتر از آنکه تاکنون به این ایشان پرداخته این شاعر را به نسلی جوان معرفی کنند.
محمدرضا اصلانی نیز در این نشست عنوان کرد: در چهاردهمین دوره جایزه شعر قلم پنج رشته کتابهای چاپ اول سال 94 خریداری شد و مورد داوری قرار گرفت. با استفاده از بانک اطلاعاتی خانه کتاب سعی داشتیم تا هیچ اثری از قلم نیفتد. کتابهایی که در سال 94 چاپ شده بودند مخصوصاً آنهایی که توسط ناشران شهرستانی منتشر شده بودند از نظر شکل محتوا وضعیت بسیار مناسبی داشتند و با نظارت کامل سعی کردیم از هیچ اثری غافل نشویم. برخی از داوران ما نیز به دلیل آنکه ابتدا گمان میکردند کتابشان در سال 94 چاپ نخواهد شد وارد کار شدند اما بعد از اینکه کتابشان منتشر شد از جریان داوری کنار کشیدند یا حتی برخی نیز از ابتدا به دلیل آنکه میدانستند کتابی در دست انتشار دارند خودشان را در جمع داوران قرار ندادند.
او در پایان سخنانش پیشنهاد داد تا داوریها در حوزه کودک و نوجوان و داستان با نگاه تخصصیتری صورت بگیرد و گفت: بهتر است شعر کودک و شعر نوجوان و همچنین داستان کودک و داستان نوجوان از یکدیگر تفکیک شوند. حتی بهتر است مجموعه داستانها و رمانها چه کودک و چه بزرگسال نیز در روند جداگانه مورد بررسی قرار بگیرند. از طرفی دیگر ما در شعرهای کودک و نوجوان یک آثاری به نام منظومه داریم که حتی اینها نیز میتوانند به صورت جداگانه مورد بررسی قرار بگیرند.
عباسعلی براتیپور سرداور گروه شعر جایزه قلم زرین نیز گفت: با همکاری دو داور دیگر آقایان رضا اسماعیلی و مصطفی محدث خراسانی در مجموع کتابهایی که در اختیار ما گذاشته شده بود را بررسی کردیم و با در نظر گرفتن محتوا و نوبت چاپها به 10 مجموعه شعر رسیدیم. نهایتاً نیز بعد از بررسیهای تکمیلی یک مجموعه شعر به عنوان اثر برگزیده معرفی شد. در این بخش جایزه تقدیری نداشتیم اما اثر خانم پروانه نجاتی قابل تحسین شناخته شد. البته با توجه به اساسنامه مجموعه شعرهای کمتر از 120 صفحه امکان حضور در این جایزه را ندارند.
راضیه تجار سرگروه داور داستان جایزه قلم زرین نیز درباره روند داوری کتاب مجموعه داستان اشاره کرد: بعد از دریافت اطلاعات کتاب از خانه کتاب و تهیه کتابها کار بررسی و ارزیابی آثار آغاز شد. بسیاری از آثار همان ابتدا به دلیل نوبت چاپ یا سال چاپ کنار گذاشته شدند. نهایتاً نیز براساس تقسیمبندیها داوریها پیش رفت و دو اثر آقایان جلال توکلی و بهزاد دانشگر به عنوان آثار منتخب معرفی شدند. البته معمولاً وقتی رمان و مجموعه داستان در یک قالب برای ادبیات داستانی مورد سنجش قرار میگیرند سهم مجموعه داستانها نسبت به رمانها کاهش پیدا می کند. بهتر است این دو حوزه از هم تفکیک شوند.
سرگروه داور داستان جایزه قلم زرین ادامه داد: در روند داوریها نیز ملاکهای مشخصی داشتیم که هم ساختار نگارش و هم محتوای داستانها را دربرمیگرفت. محتوا برای ما بسیار مهم است اگر داستانی از لحاظ ساختاری و پیرنگ امتیاز خوبی داشته باشد اما در راستای اهداف و ارزشهای جایزه تشخیص داده نشود نمیتوانیم آن را به عنوان برگزیده اعلام کنیم. از آن طرف نیز داستانی که محتوایی همسو با ما دارد اما پیام خود را در ساختاری نازیبا و با پیرنگی بیچفت و بست ارائه کرده نیز نمیتواند منتخب شود. در واقع محتوا، پیرنگ و عناصر داستانی هرکدام در جای خود قرار دارند.
کامران پارسینژاد سرگروه داور بخش نقد و پژوهش ادبی جایزه قلم زرین نیز درباره داوری بخش پژوهش این جایزه گفت: پنج جلسه مشترک با دیگر داوران آقایان بشیری و اشرفی برای نقد و بررسی آثار برگزار کردیم. به طور کلی حدود 455 اثر در حوزه نقد و پژوهش ادبی در سال 94 منتشر شده بود که نسبت به سالهای گذشته عدد ناامیدکنندهای است. بعد از داوری 9 اثر به مرحله نیمهنهایی رسیدند. به نظر میرسد هرچه زمان میگذرد توجه به مقوله پژوهش و نقد ادبی در کشور کمرنگتر میشود. بالاخره پژوهش امری زمانبر است و نیاز به هزینه و تامین بودجه دارد. خیلی از همین 40 اثر پژوهشی نیز در حد و اندازههای یک پژوهش نبودند و همانطور که اشاره شد تنها 9 اثر به مرحله نیمهنهایی رسیدند و نهایتاً نیز سه اثر آقایان شاکری، گرجی و میرانژاد به مرحله نهایی آمدند.
رضا اسماعیلی نیز در سخنانی با اشاره به روز شعر و ادب فارسی از آقایان حمید سبزواری و شهریار به عنوان وزنههای شعر متعهد انقلاب یاد کرد و گفت: آقای سبزواری ازسرمداران و پیشکسوتان ادبیات انقلاب اسلامی بودند و شاعری کاملاً متعهد و همسو با آرمانهای امام شناخته میشوند که حتی تبعیض، شکنجه و زندان را تحمل کرد اما ثابت قدم ایستاد. از لحاظ قوت و ساختار شعر نیز شاعری سرآمد بود و به خصوص در مکتب خراسانی بسیار خوب درخشید. او در مقابل انقلاب کوتاه نمیآمد و تمام قد در مقابل معاندان میایستاد. مقام معظم رهبری نیز مقدمهای فاخر برای دیوان او نوشتند. انجمن نیز آثار او را در چهار مجلد چاپ و تکثیر کرده است.
اسماعیلی درباره شهریار نیز گفت: 27 شهریور و سالمرگ شهریار به درستی از سوی مسئولین روز شعر و ادبیات فارسی معرفی شده است. او یکی از شاعران شاخص ما بعد از انقلاب اسلامی است که با آغوش باز به امام لبیک گفت و با قیام مردم همراه شد. او اشعار فراوانی در رابطه با رزمندگان، بسیج، ایثار، شهادت و حتی در وصف خود امام دارد. برخی میگویند شهریار قلباً تمایل به حرکت در این مسیر نداشته اما او براساس باور و ایمان خود و همانطور که از قرآن و حافظ درس گرفته بود با آرمانهای انقلاب همراه شد. شهریار همچنین از آنجا که در خانوادهای مذهبی رشد کرده بود با خلوص نیت و عشق تمام در رسای امام حسین، امام علی و دیگر ائمه سرودههای تاثیرگذاری خلق کرده است. امیدوارم در سالهای آتی با برگزاری کنگرههای بینالمللی تلاش کنیم تا حق مطلب بهتر در مورد شهریار ادا شود.
خبرگزاری کار(ایلنا)، سرویس کتاب و اندیشه، 27 شهریور 1395
http://www.ilna.ir/
نقل نوشته ها با ارجاع به نام وبلاگ و نویسنده آزاد است